O pasado que permanece.

Hoxe foi un día especial. Si, porque viaxamos cara o pasado. Mais, non nos movemos por unha historia morta, senón que, a través dos vestixios da xente que nos precedeu, palpamos aquela maneira de facer diferente.
Eu sentínme integrada nun rito funerario de fai miles de anos. Diante da Gran Mámoa, a miña imaxinación voou ata que puden observar as facianas toscas e o andar brusco daquela xente. Penso que non había pranto polo defunto. Tal como semellaba o estreito pasadizo que conducía o seu destino final, o tempo vivido na Terra só fora daquela un corredor cara o descanso absoluto. Seguramente do corpo, porque eles tamén pensarían que a alma era outra cousa. Ían cansos, porque aquel monumento espectacular acababa de ser estreado. Entraba alí o seu primeiro morador. E, levantar aquelas lousas coa única axuda da súa forza física, agotaba, malia que eran moitos e que traballaban en equipo, porque o futuro descoñecido trala morte, era o mellor futuro.
Eses homes viviron, morreron... e outros foron nacendo, vivindo e morrendo. Ata que pasaron moitos anos. E, os que agora poboaban o noso universo galego, quixéronnos lembrar que eles ían ser os nosos predecesores máis artísticos. Porque labraban aquelas pedras coas ferramentas que, a mente inqueda dun inventor da época descubrira cómo facer, ao mellor casualmente. As novas adquisicións eran tan importantes para eles, que os máis dotados para a escultura e a pintura, decidiron facelo constar na mellor corcheira que atoparon, as grandes lousas que por alí abundaban. Pero tamén esculpían outras figuras, mostras de que eran menos progresistas ca nós, pero non menos avanzados. Eran máis prácticos, pero tamén máis espirituais.
E, pasou outra vez o tempo, outra vez morreu xente, outra vez naceu máis xente, máis, máis. E, un día, eses novos habitantes do chan galego, chamábanse "celtas". Disque eran altos e rubios. Ao mellor non eran tan atractivos. Seica eran moi brutos,que cortaban cabezas sen ningún traballiño. Mais, que sabían eles se os seus antepasados non coñecían esas leis que temos nós, as cales, en multitude de ocasións son absolutamente contradictorias. Tremendamente paradóxicas. Malia iso, eu seguía respirando e cheirando o arume da maxia. A mesma maxia que envolvía a morte. Que facía que aquelas persoas que habitaban nas casiñas máis divertidas que te poidas imaxinar(podíase xogar á roda de seguido ou andar ás voltas sen tropezar cos recunchos,tan feitiños que semellaban letras "O" con sombreiro de palla) acendesen velas dentro dos cráneos e nos deixasen en herdanza unha fermosa tradición: O Samaín.
Claro que, non fomos tan valentes para enfrontarnos a "moura" que se viu transformada en serpe. Mellor dito, os mozos que levabamos con nós, non desexaban desposarse con ela, pois estimaban que xa tiñan nas súas casas unhas boas mozas aínda que non fosen tan morenas de pel. Así que, deixámola descansar na súa cova a espera do valente cabaleiro que a liberase da súa condena.

Coma todas as viaxes, esta rematou coa nosa volta ao presente. Os estómagos comezaban a ruxir. Porque, ata ali, alimentámonos de historia, de olladas ás pegadas mellor conservadas, de maxia... Ademais, o noso mestre de ceremonias, Xosé, tiña outro fermoso quefacer. A súa voz non só serve para ser un dos veículos que te transporten a mundos antigos. Parece ser que tamén é desas que serven para conseguir que te despoxes da materia e xires no vento das ondas musicais.
Magnífico guía o que nos acompañou. Con explicacións claras e concisas, conseguiu manter a atención de nenos e adultos. Especial a viaxe polo curioso planeta, onde non faltou nin sequera a Santa Compaña para animar o camiño.
Gracias Xosé por saber tanto, mais sobre todo, por coñecer a mellor maneira de compartilo. Gracias a Alberte, a María e a Aldara por compartir un membro da vosa familia con nós. Gracias a todos os nenos e nenas, e a todos os adultos que nos atopamos periódicamente nestas viaxes onde nos empapamos de sabiduría, e, sobre todo, de convivencia.

Os apelidos.

Por fin xa temos no estado español unha lei que permite alterar a orde actual dos apelidos que un debe levar para toda a vida. Ou sexa, que xa se pode poñer o da nai en primeiro lugar. No meu caso, non tería demasiada importancia a prioridade de cada un, senón fose porque eu preferiría antepoñer o "García", que é o da miña nai, ante o "Alonso", o do meu pai. Cuestión de entendemento.
Pero, se eu poidese elixir entre dous apelidos coma "Rocha", que é o segundo do meu pai, ou o que levo, sen dúbida que me quedaría co que me representa máis, que non é outro ca o de "Rocha", cuxa orixe eu supoño auténticamente galega, pois no meu pobo hai algún ca outro. Mais, tampouco rexeitaría apelidarme o que identificaba a miña avoa coma número dous, "Pumar". Sempre me pareceu marabilloso. Iso fixo que eu catalogase a miña avoa Mercedes coma a mellor apelidada de toda a miña familia, pois os outros non saímos do Alonso, García, Martínez, Guisande, ou... Nogueira. Este tampouco está mal, pero eu quédome con aqueles dous.
Na nova lei, tamén se comtempla a posibilidade de que entre o pai e a nai non exista acordo previo... Entón, elixirá o funcionario de turno. Pois máis che vale que non deas con un deses que naceron cabreados, que che diga que o que lle tocou facer é un rollo patatero e, por culpa de botar diante a perna esquerda ese día, lle dea por escoller a prioridade menos adecuada. Por exemplo, se tivese que elixir entre colocar nun ou noutro lugar entre dous coma "Borrego" e "Blanco"... Imaxinade que a persoa encargada do asunto, escolle colocar "Borrego" primeiro... En fin, mellor non verse no caso.
Ogallá lles asista ós pais o senso común e traten de priorizar o que corra máis risco de perderse pola súa orixe galega no caso de ser cidadán de Galiza. E, se son así normaliños coma os meus, pois as mamás saberán. Eu, desexaría... que o funcionario de turno estivese moi ledo ese día, que tivese unha grande responsabilidade e, que non fixese falla que decidise él ou ela sobre a vida das miñas fillas.

Asunto: a ira

Os seres humanos vivimos abrazados ás nosas emocións. Tan amarrados a elas, que é moi complicado atopar un intre de soidade absoluta. Ese instante onde non pensas. Porque se pensas, hai emocións.
Hoxe, de calquera maneira, voume referir a unha en particular. Como xa veriades no título, esta é a "ira". Eu sempre tiven absolutamente claro que esta emoción é negativa. Sempre se fala de "un ataque de ira", "dominado pola ira"... e o adxectivo "Iracundo" non é en absoluto positivo.
Pois resulta que o outro día na clase de ioga, tivemos un pequeniño debate sobre este tema. A cousa produciuse tras ler unha entrevista feita a un reputado ciruxano, a cal nos deixou abraiados a todos os presentes. Pois o home, falaba da vida en tono espiritual e saía do tópico de moitos científicos para os que vivir está ligado a cadrar as contas todo o día. Eu só atopei unha lagoa. O home falaba da ira coma unha emoción positiva. Dicía que nos axuda a protexernos dos ataques exteriores. Que a través dela tamén nos autoafianzamos. Non estou de acordo.
O mestre tratou de indicar que en ocasións temos conceptos errados debido a educación que nos transmiten. Absolutamente certo isto. Mais é verdade que a ira desata violencia. E, a violencia é sempre perxudicial. Non atopei beneficio algún nesa emoción. É máis, penso que neste caso hai confusión entre "ira" e "valentía". Porque a primeira non te engrandece. A segunda, en cambio, si. É ben certo que se pode escupir esta emoción sin dirixila cara a ninguén. Podes berrar contigo mesmo. Podes enoxarte co mundo. O asunto é que isto case seguro será imposible de manter perennemente así... Non son quen de aprobar esta actitude. Porque penso que é un dos males do mundo. Os gobernantes falan case sempre iracundamente. Os cidadans rebosan ira en multitude de situacións. Os nenos, fan uso da ira que non saben conter ante situacións molestas para eles... Sinxelamente, penso que a "ira" está posta no mundo para que o ser humano nunca poida rozar a perfección... Bueno, a "ira", a "envexa", o "rancor"...

Carta ao señor Javier Marías

Para quen descoñeza a identidade deste home, que o dubido, dicir que é un membro da Real Academia Española dende o ano 2006, ocupando a letra R. É un escritor, editor e tradutor español, nado no ano 1951. Ten publicadas un bo número de obras, algunhas delas líderes en ventas. E eu teño algo que dicirlle hoxe:

Señor Javier Marías:
Diríxolle unha misiva que, seguramente, nunca lerá vostede. Pero, despois de ter ocasión de coñecer unha das súas opinións no xornal El País, datada no ano 2008, penso que teño o deber e o dereito de expresarme neste pequeno espazo da rede.
O artigo en cuestión, titúlase "Una región ocultamente furibunda". Facendo uso da palabra que se lle concede nese medio de comunicación, previo pago, obviamente, arremete vostede contra as persoas que facemos uso da nosa liberdade de expresar a nosa opinión a través dun blog, ou crítica de libros, ou recomendación de películas, ou ata aquelas que se sinten a gusto facendo de asesores de imaxe doutros. Porque cando un escribe con educación absoluta, non ten por que sufrir a etiquetaxe coa que vostede define este tipo de expresión escrita.
A xeneralización sempre é nefasta cando se usa para insultar ou menosprezar. As comparacións son absolutamente de mal gusto, sobre todo cando un pretende ridiculizar as actuacións do seu país respecto a outro. Para vostede, os blogs en lingua inglesa teñen moito mellor estilo cos de lingua española( en España hai outras linguas que seguramente a vostede lle costará entender), adxectivando a estes ou a xente que participa neles, como zafios.
Paréceme que vostede dispón agora mesmo dun blog. Non sei se escribe en español, pero vai ser mellor que se pase ao galego, pois senón vai ser vítima da súa propia crítica... Un home que vive da palabra escrita, non pode despreciar así o traballo doutra xente que, aínda porriba, non cobra e comparte solidariamente o que pensa. Unhas veces mellor e outras... máis desafortunadamente. En moitísimas ocasións, a verdade non radica en ser un persoaxe público, nin en ter un sillón na R.A.E., nin sequera en ser recoñecido mundialmente. Case sempre a verdade se atopa nas palabras de xente que se comunica con educación, sentido común e a sabiduría da experiencia vivida.
Absolutamente de acordo por outro lado na existencia de blogs insultantes... pero en calquera língua.

Choque deportivo ou enfrontamento de culturas?

Non son unha gran amante do fútbol, pero hei de recoñecer que estes partidos de grande expectación, chámanme poderosamente a atención. Sobre todo, porque as miñas simpatías van cara ao Barça, non sei moi ben por que... ou si.
Xustamente, no remate do partido recibín un correo dun amigo que me felicitaba por estar mandando correos mentras media España estaba pendente do partido. A verdade, é que na miña casa tamén se estaba vendo o encontro. O que acontece é que durante a cea, ollámolo na tele da cociña. Iso si, sen tensión nin enfrontamentos. E, iso que dos cinco que estabamos, só había unha simpatizante do Madrid, miña sobriña. As miñas fillas, o amigo de Antía e máis eu, tirabamos polo outro bando.
Claro que, a min que me gusta moitísimo observar, non atopei desperdicio na Tribuna do estadio. Pois as expresións eran tan transparentes, que penso que o deporte non era o protagonista na vida daquela xentiña. Pagaría por saber os seus pensamentos máis ocultos, porque os outros xa os adiviñei. O alcalde de Madrid e Florentino Pérez, desexarían non ter que formar parte do espectáculo. Tensos e descontentos... Cousas do ambiente reinante. O presidente do Barça, estaba tan contentiño que, a duras penas se mantiña quieto na butaca. Mesmo parecía a noiva na voda. Ou mellor, o neno que consegue manterse de pé sobre os patíns e xa pode andar soíño... Era só unha metáfora.
O caso é que non houbo moita violencia, nin encontros desagradables entre os deportistas. Iso é bo. Outra cousa serán os comentarios que se escoiten mañá... Eu xa deixei constancia do meu. Gústame o Barça de Guardiola!

Coma se se tratase dun videoxogo...

Non sei se con esta entrada de hoxe levantarei algunha polémica, pero, nada máis lonxe da miña intención.
Non vou ser nada orixinal se me refiro á nova que fala da morte de Bin Laden. Mais se vos digo a sensación que tiven durante a emisión do telexornal do mediodía, xa será outra cousiña. Porque non entendo esa celebración derivada do acto de "matar". Non quero dicir que estivese de acordo con este home en ningún dos casos, só que facer unha festa dun acto que non debería producirse por parte de ningún ser humano cara a outro, paréceme aberrante. Ata unha muller americana saía dicindo que lle daba moita mágoa que o seu pai falecese hai dous anos porque estaba desexando isto desde que o seu irmán morrese na caída das torres xemelgas.
Esta actitude de vivir ollando cara atrás, de engrandecerse coa escenificación do rancor, non pode incluír nada positivo. Mesmo tiven a sensación de escoitar comentarios referentes a un videoxogo. Pero, tristemente isto é a vida real. E, malia que nin sequera é absolutamente crible que o acto tivese lugar da maneira que nolo contan, se a realidade é esta, non se arranxa o mundo co suceso en cuestión.
Porque, eu fun testigo da actitude de certas persoas, algunhas delas personaxes públicos, outras xentiña de a pé, que estaban pletóricos. Mesmo semellaba que gañara o seu equipo de fútbol unha copa prezadísima. Mais, eu tamén estiven presente cando eses señores ou señoras, criticaban o aborto, ou a eutanasia. Segundo eles, o segundo é matar, o primeiro é xustiza.
Obviamente que se debe perseguir os terroristas, os asasinos. Deben ser capturados e xulgados. Sufrir castigo polas súas tremendas accións... Hai cadeas, sobre todo en EE.UU., de moita seguridade. Algúns din que deixalo vivo era ter un mártir polo que loitar para os seus. Outros, coma min, pensamos que morto aínda é máis símbolo para a causa dos fanáticos que o veneran; mellor dito, veneraban.
Está claro que, a canción de John Lennon, "Imagine", seguirá soando sen conclusións sobre o seu contido. Senón, reflexionade sobre esta estrofa: "Imaxina que non hai países, non é difícil facelo. Nada polo que matar ou morrer, nin relixións tampouco. Imaxina a toda a xente vivindo en paz".
Eu quédome cunha frase de Gandhi: "O que se obtén con violencia, só se pode manter coa violencia"...

As bonecas quitapenas de... Guatemala.

É moi curioso. Na miña derradeira viaxe a Barcelona, atopei nunha pequena tenda de artesanía unhas bonequiñas indíxenas, exactamente procedentes de Guatemala. Forman parte da tradición dos maias, e, a lenda dí que no país guatemalteco, son utilizadas para rematar cos pánicos nocturnos que sofren algúns nenos. Teñen que contarlle a boneca os problemas que os acucian, despois deben depositala debaixo da almofada,e, mañá seguinte, logo de que algún dos adultos que rodean o meniño retiren a boneca sen que este se decate, supostamente, todos os problemas desaparecen do mesmo xeito.
A verdade, é que este tipo de cousas gústamme máis pola súa simboloxía que por outra cousa, mais, é ben certo, que mentras fagas un exercicio de concentración sobre aqueles asuntos que te inquedan, e o mesmo tempo desexes con moita forza acadar a súa resolución, seguro que estás un anaquiño menos lonxe de conseguila.
Porque, ogallá tivesen os habitantes de Guatemala unha maneira tan doada de arranxar as cousas. Un país onde a explotación infantil está á orde do día. Onde a pobreza cobre a maior parte da poboación. Onde o dereito á menciñas é privilexio duns poucos. A educación é un luxo... E durmir debe de ser o mellor remedio para esquecelo todo.
Pois eu tamén vou dar en pensar que se as bonecas quitapenas non fosen efectivas, as cousas alí aínda estarían peor. Así que vou tentar poñer o seu poder en práctica na miña vida cada noite.
A cantante israeĺí Noa, ten unha canción adicada a este amuleto. O tema chámase "Worry doll", e, unha das estrofas di algo así na súa traducción ao castelán:
"Listas, hago listas, de todas las cosas que intenté pero perdí, de todas las cosas en que me rendí, aunque las quería, de todas las palabras de amor que quedaron sin decir. Sueña sin miedo, tu muñeca india de las penas está aquí, bajo la pequeña almohada del dios,para que no tengas que preocuparte por nada..."